Welke effecten hebben magneetvelden op mensen, dieren en planten en elektrische apparatuur?
Delen via:   

Om deze vraag te kunnen beantwoorden, is het goed om uit te leggen dat er voor het project Net op zee IJmuiden Ver Alpha gebruik gemaakt wordt van twee soorten technieken om de elektriciteit van de ene naar de andere plek te transporteren. Op land gebruikt TenneT meestal wisselstroom, maar voor hele lange, ononderbroken verbindingen (van 100 kilometer of meer) gebruikt TenneT gelijkstroom. Bij het project Net op zee IJmuiden Ver Alpha wordt vanaf het platform op zee tot aan het converterstation op land gebruik gemaakt van gelijkstroom. Voor de (korte) verbinding tussen het converterstation en het bestaande hoogspanningsstation in Borssele wordt gebruik gemaakt van wisselstroom. Zowel bij wisselstroom als bij gelijkstroom ontstaan magneetvelden. Alleen zijn de eigenschappen van de magneetvelden verschillend. Bij wisselstroom wisselt de stroom  van richting en daardoor ook het magneetveld. Bij gelijkstroom verandert het magneetveld niet. Meer informatie over magneetvelden vindt u in deze animatie

Effecten op mensen, dieren en planten

Bij gelijkstroom blijkt uit onderzoek dat er geen verband is tussen de magneetvelden van hoogspanningsverbindingen en de gezondheid van mensen, dieren en planten. Wel hebben de magneetvelden bij gelijkstroom misschien invloed op de navigatie van vissen en zeezoogdieren omdat deze dieren een soort ingebouwd kompas hebben wat door een magneetveld verstoord kan worden. Het kan zijn dat zij hun oriëntatievermogen verliezen of hun gedrag aanpassen. Maar om precies te weten wat de effecten zijn, is er meer onderzoek nodig.

Voor magneetvelden uit wisselstroom is gebleken dat het niet waarschijnlijk is dat magneetvelden van bovengrondse hoogspanningslijnen of ondergrondse kabels binnen de normale woon- en werkomgeving schadelijk zijn voor de gezondheid. Wel is uit wetenschappelijke onderzoeken gebleken dat er sprake is van mogelijk een verhoogde kans op leukemie bij kinderen die wonen of langdurig verblijven in de nabijheid van bovengrondse hoogspanningslijnen. Men weet echter niet of dit te maken heeft met de magneetvelden. Deze verhoogde kans kan ook een andere oorzaak hebben.

Effecten op elektrische apparatuur

Rondom hoogspanningsverbindingen en –stations zijn elektromagnetische velden aanwezig, die de werking van elektrische apparatuur kunnen verstoren door zogeheten interferentie. Het GPS-systeem wordt gebruikt voor nauwkeurige plaatsbepaling op basis van berekening van de afstand tussen GPS-satellieten en de GPS-ontvanger. Veel elektrische apparatuur op machines is uitgerust met Real Time Kinematic-GPS. Er is een groot verschil tussen de voor GPS-systemen gebruikte frequenties en de frequentie waarop het hoogspanningsnet wordt bedreven. Daarom is het niet aannemelijk dat problemen zijn te verwachten bij de toepassing van gevoelige apparatuur op machines.

Het effect van het elektromagnetische veld op systemen is afhankelijk van de afstand tot de kabel en de begraafdiepte, en de mate waarin het systeem zelf is afgeschermd. Het Net op zee IJmuiden Ver Alpha wordt over de gehele lengte ondergronds aangelegd. Bij ondergrondse kabelverbindingen wordt het elektrische veld volledig geneutraliseerd door de mantel van de kabel en daardoor is er buiten de kabel geen elektrisch veld aanwezig. Het magneetveld wordt niet afgeschermd door de mantel van de kabel en laat zich ook niet afschermen door bijvoorbeeld grond of bouwwerken. Beïnvloeding van systemen door het magnetische veld komt in uitzonderlijke gevallen voor. Dit is met name afhankelijk van het keurmerk van het systeem. Wanneer het systeem onder industriële classificeringen valt, heeft deze vrijwel nooit last van enige beïnvloeding. Systemen die onder een minder zware classificering vallen hebben in uitzonderlijke gevallen last van beïnvloeding. Indien zich desondanks problemen zouden voordoen nadat de kabels zijn gelegd, dan zal TenneT nadere maatregelen moeten nemen om storingen te voorkomen.

Voor meer informatie over magneetvelden kunt ook de digitale TenneT brochures/position papers raadplegen.