Projectreis

Ambities waarmaken en de natuur goed bewaken

Erik de Waal

28 / 05 / 2021

In de serie 'De Projectreis van Net op zee Ten noorden van de Waddeneilanden' interviewen wij mensen die een rol spelen bij dit project. Voor- en tegenstanders laten zich horen. Wij staan graag open voor zorgen, meningen en adviezen. Deze keer stellen we vijf vragen aan Erik de Waal van NMF Groningen.

68 wordt hij volgende week, milieukundige en jurist Erik de Waal. Zijn ouders waren 'verhuizerig'; van Amsterdam tot Genève. In 1989 streek hij met zijn vrouw neer in Friesland. Voelt zich meer Fries en zeiler dan stadse Amsterdammer. De manier waarop hij spreekt over het behoud van de natuur, de Waddenzee en biobouwers maakt indruk. Bewonderenswaardig hoe hij strijdt voor onze natuur en tegelijkertijd realistisch is over de energietransitie. Zijn drijfveren etaleert hij zonder ernaar te hoeven vragen. En zijn overtuiging dat Wind op zee 'moet', steekt hij ook niet onder stoelen of banken.

  1. Vertel eens, Erik, wat is jouw relatie tot dit project?
    Ik volg Net op zee Ten noorden van de Waddeneilanden kritisch vanuit het perspectief van natuur- en milieuorganisaties. We hebben vanuit NMF Groningen een achterban van ruim vijftig organisaties, waaronder de Waddenvereniging, Natuurmonumenten. Werken samen met de Coalitie Wadden Natuurlijk. Ik haal het net op. Vanuit de NMF zijn we ook betrokken bij de pilot 'mitigerende maatregelen' voor NOZ TNW.
     
  2. Welke gedachten en overtuigingen en heb jij bij het woord ‘klimaat’ en hoe sta je tegenover windenergie op zee?Klimaatverandering is een belangrijke bedreiging voor de biodiversiteit in de hele wereld. Er zijn maar twee smaken om de klimaatverandering te stoppen: de toepassing van fossiele brandstoffen te beëindigen of stoppen met energie verbruiken. Dat laatste is niet realiseerbaar. Windenergie en zonne-energie zijn nu de belangrijkste opties om schone energie te winnen. We zullen flinke windparken nodig hebben. En vanuit ecologisch oogpunt is dat niet altijd leuk.
     
  3. Wat is jouw rol bij dit project?
    De Waddenzee staat er slecht voor. Telkens volgen er nieuwe ingrepen die schade aanrichten. Een zorgpunt vind ik. Het begon bij de Afsluitdijk, toen in 1932 de Zuiderzee werd afgesloten. Vanaf dat moment zijn de waterstromen gaan verschuiven. De biodiversiteit is teruggelopen. Overexploitatie en grootschalige infrastructurele ingrepen zijn hiervan de oorzaak. Zo zijn in de Waddenzee de schelpdierbestanden de laatste decennia sterk teruggelopen. De gevolgen voor de bodemstabiliteit, de aan de schelpdierbanken verbonden flora en fauna en de effecten op het voedselaanbod voor vogels en vissen zijn een grote zorg. De afgelopen 30 jaar hebben we geprobeerd algen en planten weer beter te laten groeien, zeegras terug te krijgen. En ja, we hebben een aantal succesjes geboekt. Maar deze succesjes zijn niet reproduceerbaar.

    Mijn rol? Ik ben er niet om windparken tegen te houden. Integendeel. Als je beseft dat 60% van de biodiversiteit van de Waddenzee is verdwenen, dan begrijp je wel waar ik voor sta: meewerken aan schone energie en tegelijkertijd het beperken van de schade aan de Waddenzee. Want het geplande tracé vanaf het windpark Ten noorden van de Waddeneilanden gaat door de Waddenzee. En de Waddenzee is het grootste en belangrijkste natuurgebied van Nederland. Het beste beschermd ook. Denk aan Natura 2000, Unesco Werelderfgoed sinds 2009 en al die verdragen die erop rusten, zoals het Verdrag inzake de Bescherming van trekkende wilde diersoorten.
     
  4. Wat is jouw conclusie?
    De windparken hebben we gewoon nodig. De schade die we veroorzaken moeten we compenseren zodat de natuur er netto niet op achteruit gaat. Het zou ideaal zijn als we een stopcontact op zee kunnen aanleggen, waarbij we dan lange tijd klaar zijn. De hersteltijden van schade zijn namelijk erg lang. Het kan wel 30 jaar duren voordat een mosselbank hersteld is.

    Het is heel belangrijk dat we de energietransitie tot stand brengen, zo snel mogelijk. En aan de andere kant moeten we de bescherming van de Waddenzee serieus nemen. In een economisch sterk land als Nederland moet dat haalbaar zijn.
     
  5. Heb je een boodschap aan iedereen die dit leest?
    Ooit van Jaap Dirkmaat gehoord? Hij was vele jaren de voorzitter van de vereniging Das & Boom. Deze organisatie zette zich in voor het behoud van bedreigde diersoorten en hun leefgebieden. Hij vertelde eens over een natuurgebied in Congo, waar berggorilla's ernstig bedreigd werden door stropers en gewapende groepen. Toch heeft dit land kans gezien de berggorilla's te behouden, alhoewel dat inmiddels meer dan 180 parkwachters het leven heeft gekost. Laten we er desondanks een voorbeeld aan nemen: onze energieambities waarmaken en tegelijkertijd ons natuurgebied goed 'bewaken'.